23 Mayıs 2011 Pazartesi

Medeniyetin hali başka oluyor, Stockholm...



Rivayet o ki, yüzlerce ada içinden, en uygun yeri bulabilmek için denize atılan bir kütük ( stock ) burada durunca liman ( holm ) buraya kurulmuş ve zamanla büyüyen Stockholm, 14 ada üzerine kurulu Venedik, İstanbul, Londra karışımı muhteşem bir şehir oluvermiş ...



100 yıl önce Avrupa'nın en fakir ülkelerinden biriyken, başta demir çelik olmak üzere ( isveç çeliği meşhurdur ) büyük bir sanayi atağıyla, dünyanın en zengin ve ileri demokrasilerinden biri olmuş ki Üniversite'deki iktisat hocamız, "Sosyal Liberalizm" derdi, İsveç modeline; kapitalizmle sosyalizm birarada çok mutlu olabilir yani ...

Ve "demokrasi kesinlikle, zenginlikle doğru orantılıdır, inanmayan haritaya baksın" derdi, ki bence de haklı ..


Ama tabii, sanayi atağıyla, harap ettikleri, kirlettikleri bu adaları, nehirleri, denizleri şimdi temizlemiş, dünyanın en çevreci şehirlerinden biri olmuş, eskiden fabrikaların çalıştığı sahillerde şimdi kendi enerjilerini üreten, geri dönüşümlü, çevreci yazlıklar yapmışlar... Asıl keyfi, sanayicilerin torunları sürüyor ....


Önce kütük limanı, sonra organize sanayi bölgesi, şimdi ise sayfiye yeri olmuş, her yeri sahil Stockholm ... Metro'yu saymazsan, sanki hergün Pazar burada...
Bütün ülke 10 Milyon yok, kalabalık yok, gürültü patırtı yok, trafik yok, kimsenin acelesi yok ...


Bize de çok şükür, sıcacık bir 19 Mayıs haftası denk geldi, ve bir fuar bahanesiyle ailecek geldik, Stockholm'e ...
Ve bizim küçük bey de, daha 3 yaşında 4 üncü ülkesini de görerek, tüm seyahat boyunca hiç arıza çıkarmayarak, gösterdi doğuştan sokak çocuğu olduğunu ...



Eksi 25 dereceyi, güneşin sabah 10'da doğup, öğlen 2'de battığını gören, ve 8 ay kış yaşayan bir millet olarak güneşi görünce nasıl hakkını veriyorlar anlatamam ...

Herkes bir şekilde bulaşıyor denize, güneşe; neredeyse tüm ayaklar çıplak...

Kimi teknede, kimi kanoda, kimi yelkende, kimi sahilde, çimlerde...

Hemen kendimize de paye çıkardık tabi, biz ne kadar uzağız, denize, sahile aslında o kadar yakınken ...


Kural : Boğaz turu yapan Laz kaptanlardan Fahri Kaptan'ın sözünü unutma : Küçük, büyük, güzel çirkin, ahşap, fiber fark etmez, denizde ol yeter ...

9 Nisan 2011 Cumartesi

Paramla Döverim Hepinizi, Dubai



Her haliyle “ben zenginim” diye bas bas bağıran, bazı sonradan görmeler gibi, Dubai, “kıroyum ama para bende” diyor insanın gözüne gözüne sokarak…
Ve Temel’in New York* fıkrası gibi, hemen sen de gaza gelip, “ulan yere dökülen paraları toplasam yeter” diyorsun önce ama sonra “amaaan, bu havada da çalışılır mı, en iyisi biraz da ben harcayayım benim neyim eksik?!?” diye geliyorsun tezgaha …


Sistem harcamak üzerine kurulmuş, daha doğrusu; Hintliler çalışsın, İngilizler Yönetsin, Japon Turistler Harcasın, Araplar da yesin, içsin, sıçsın, üzerine …
“Sıcaklar bastırmadan, Nisan başı, henüz hala hava 30 – 35 dereceyken gel dedi,” bayimiz, Hintli Pramod… Ama yine de öğlen vakti dışarıda durulacak gibi değildi, hele bir de rüzgar varsa, yüzüne fön makinesi tutar gibi… bildiğin çöl aslında Dubai …

Zaten dışarıda duran da pek yok, bankalar, eczaneler, nalburlar her şey, “mall” ların içinde artistlikten değil, mecburiyetten… Klimalı evden, klimalı arabaya, ordan klimalı ofise ya da klimalı alışverişe …

Kim daha uzağa işer, yarışmasından pek de farklı olmayan “en büyük” yarışmasını şimdilik Burj Khalifa( 828 metre, Eyfel Kulesi 324 metre. http://www.burjkhalifa.ae/ ) ve Dubai Mall ( 1.124.000 metrekare, İstinye Park 270.000 metrekare. http://www.thedubaimall.com ) kazanmış görünüyor…
Ama fena darbe aldıkları 2009 krizinden sonra, toparlanır toparlanmaz kesin başkası çıkar, daha uzağa işeyecek …


Yalnız hemen fark ediliyor, sokakların hiç hikayesi, tarihi, yaşanmışlığı olmadığı… her şeyin sonradan, zorlama olduğu çok belli…
İnsanlarda da öyle değil mi zaten …
Özünde kültür, görgü yoksa sonra, ne yaparsan yap olmuyor …


Aslında ben hiç ırkçı ve şekilci bir insan değilimdir, ama nasıl bir bilinç altıysa, insana çok acayip geliyor, kırmızı bir Ferrari’den, beyaz entarili, terlikli, poşulu biri inince ….


* Dursun, 6 Ay önce gittiği New York’tan aramış Temel’i : “Uşağım ilk uçağa atla gel burada yerdeki paraları toplasan yeter ben 6 ayda milyoner oldum” demiş…
Temel hemen binmiş uçağa gitmiş New York’a uçaktan inmiş, bakmış yere hakikaten yerde 100 Dolar var… Eğilmiş yerden parayı alacak
“ Amaaan” demiş “boş ver, ilk günden işe mi başlanır?!?” …

Kural : Şu güzel Anadolu atasözünü unutma : olgun başağın, boynu eğik olur ...

18 Mart 2011 Cuma

Nasıl Bakarsan, Öyle; Zambiya II

Minas'ın Dedesi 60'lı yıllarda çalışmaya gelmiş Zambiya'ya, milletin dedesi Almanya'ya, İsviçre'ye giderken ... Minas Zambiya'da doğmuş, ilkokulu Yunanistan'da okumuş, ama Askerlik'ten yırtmak için Zambiya vatandaşlığını seçmiş, ve beyaz bir Zambiya'lı kızla evlenince bozulmuş ailesi önce ama şimdi alışmış herkes ve herkesin keyfi yerinde ...
Çok nadir de olsa siyahlarla da evleniyormuş beyazlar mesela Minas'ın Amcası .. Ama genelde hepsi Yunanlılarla evli ve küçük Yunan Komünleri var ... Ve Elbette Türk - Yunan geyikleri ...


Zambiya Afrika'nın ( Güney Afrika Cumhuriyeti hariç) en "zengin", "en güvenli" ülkelerinden biri... İnsanları da genel kanının aksine hiç de kaba ve tehlikeli değiller... Birazcık tembeller o kadar...
Aslında çok kuvvetli ve dayanıklı adamlar ama sistem, düzen, mesai, hiyerarşi, kural, inisiyatif vb kavramlar pek uymuyor heriflerin fıtratına, henüz ...


Bazı bölgelerde malarya var tabi ama asıl sorun AİDS ! kabaca nüfusun yarısı HIV pozitif ...
Bir de suaygırı ... Tüm Afrika'nın en azılı katili! Timsah, Aslan falan hikaye, neredeyse hergün bir hipopotam saldırısı gazetelerde! Çok hızlı koşar ve yüzermiş... çok da sinsiymiş.. Çene de çok kuvvetli tabii, bir ısırık yeter ...

Yaşlı bir Zenci görmen çok zor, ortalama ömür 51 yıl .. Şişman görmen daha da zor ... Ama buradan genç girişimci arkadaşlara seslenmek isterim, Zambiya pazarına sütyenle girebilirseniz paraya para demezsiniz! Sütyen pazarında büyük bir açık var...


Başkent Lusaka'ya gelip, Lusaka Sheraton'da kalan sonra da uçakla Victoria Şelalerine giden bir Japon Turistten farklı oluyor tabi gördüklerin Ndola Hava limanına inip ( havaalanındaki tek hizmet bir adet yangı tüpü ) oradan Lumwana, Solwezi ve Copperbelt'e ( Bakır Kuşağı, dünyanın en eski en büyük bakır madenleri ) gidince...

Hele de yerin 590 metre altında yaşadıkların çok farklı ... Aslında ben daha önce de Kazakistan Chezkazgan'da 400 metre yeraltına inmiştim ama, bu Şili ve Zonguldaktaki göçük olaylarından sonra, bu sefer epey bi kortum, itiraf edeyim... ( Bu yazıyı yazdığımda henüz Soma Faciası olmamıştı, Allah tüm maden şehitlerine rahmet eylesin, maden çalışanlarına selamet versin)

Özellikle de "cage" kafes dedikleri asansörün içinde... Kafes kabaca 3 metreye 4 metre, 2 tarafı bakkal kepengi, 2 tarafı tel örgü... İçine ben 80 saydım, Sabri en az 100 diyor, zenci madenci bindi... Kelimenin tam anlamıyla balık istifi, nefes alamıyorsun... Allahtan kısa sürüyor, yaklaşık 5-6 dakika sonra 590 metredesin ama 5-6 dakika geçmek bilmiyor ....


Aşağıda yüzlerce insanı görünce hemen alışıyorsun, zaten çok güzel aydınlatılmış her yer ışıl ışıl ama biraz derinlere doğru yürüyünce, inanılmaz bir sıcak, oksijen çok az ve her yer zifiri karanlık... Karşıdan üzerine üzerine gelen ışıklar, madencilerin baretlerindeki ışıklar, karanlıkta oyun gibi ...
Suların içinde, taşların arasında, karanlık içinde, şapur şapur yürüye yürüye bitecek gibi değil...

"Misafir" olduğumuz için bize bir kamyonet yolluyorlar, arkasına doluşuyoruz...
Korku tünelindeyiz, ya da 3 boyutlu simulatör sanki, son hız gidiyor kamyonet biz hoplaya hoplaya, üzerimize kafamıza, su, çamur, taş sıçraya sıçraya yerin altında daha da karanlığa doğru gidiyoruz, "vay be" diyorum "ne macera, para versen gelemezsin buralara"
Ama yeryüzüne çıkınca Allahım diyorum şükürler olsun sana, çok şükürler çok ...

Kural : Hayatın, dünyanın, herşeyin, her neresine, nasıl bakarsan, öyle görürsün, neyi görmek istersen onu görürsün ... İyi bak, iyi gör, iyi ol ...

11 Mart 2011 Cuma

Nasıl Bakarsan Öyle, Zambiya I

Hayatın altın kuralını, bir kere daha yaşatarak hatırlattı bize sağolsun, Zambiya...

Malaryaydı, Sarı Hummaydı, Hijyendi, Fakirlikti, Uzaklıktı derken ilk günlerimiz sivrisinek ilaçları, spreyleri, korkudan uykusuzluk, temizlikten açlıkla heba ettik ...

Sonra baktık, ne kadar güzelmiş, tertemiz, mis gibi, havası...
Sabahları yağmur, öğlen sıcacık güneş, akşamları meltem, tropikal bir nevbahar...


Mangonun mevsimi geçmiş ama avakadonun tam zamanı, Ananas ise sulu sulu, parmaklarını yedirtiyor adama...
Yol kenarlarında kadınlar satıyor, sırtlarında bebeleri, tanesi 10.000 Kwacha yani 20 kuruş...

Hele ülkenin hayvancılık tekeli "Zambeef"in etlerine diyecek yok ... Doğal meralarda sallaya sallaya gezen danaların etlerinden, şöyle az pişmiş ya da azdan ortaya ( çok pişen etin suyu çekilirmiş, et kururmuş... ) her akşam 400 - 500 gram yersin bana bile demez ... Zaten etin kilosu da yaklaşık 5 Lira falan ...
Tabi yıllarca sömürülen ( 1964 yılına kadar İngiliz sömürgesinde kalmış ) bir ülkenin, her nekadar toprakları verimli, madenleri zengin, insanları güçlü kuvvetli olsa da halkı fakir, devleti zayıf oluyor...
Ve fakat fakirlik de en çok, yalın ayaklı, çocuklara dokunuyor ...


Araba yok, otobüs yok, minibüs yok, tren yok, biraz bisiklet var o kadar..

Herkes bir yerden bir yere yürüyerek gidiyor...
Ana caddeler, sağlı sollu yürüyen insanlarla dolu... Sadece ana caddelerde asfalt var, ara sokaklar toprak...
Ve yürüyen tüm kadınların ya kafasında bir yük, ya sırtında bir bebek ya da her ikisi de....


Şehir merkezleri dışında elektrik yok, su yok, yol yok ... Tabi bunlar olmayınca beraber yaşamanın da bir anlamı yok kim nereyi bulmuşsa kurmuş oraya "hut" ını, kabile hayatına devam ediyor ...

Johannesburg'a 10 saat uçtuktan sonra, Ndola'ya 4 saat gecikmeyle kalkan Zambezi Havayolları uçağımız yüzünden biz de gece karanlığında varabildik ilk durağımız Lumwana'ya ...


Müşterimiz Yunan asıllı, Zambiya vatandaşı Minas Carayannis'le birlikte kalacağımız oteli ararken, karanlık ormanın içinde kaybolunca gerçekten korktuğumu itiraf etmeliyim. Meğer "otelimiz" önünden geçtiğimiz ama hiç tahmin edemediğimiz Hint'li Amis'in nalbur dükkanının arkasıymış!


Amis, sağolsun yemekte kendi elleriyle yaptığı chapati olduğunu, eğer duş alacaksak odun atıp suyu ısıtabileceğini, jeneratörün 24 çalıştığını, hiç elektriksiz kalmayacağımızı, civarda herhangi bir tehlikeli hayvan ya da böcek olmadığını söyleyerek bizi "rahatlattı" ! 

Arkası Yarın ...

21 Şubat 2011 Pazartesi

Bitsin Artık Bu Çile, Zambiya bile Vize istiyor

Şimdi de istikamet Zambiya...

Ve tabii yumurta kapıya dayanınca aklıma geldi, "Zambiya da bizden vize ister mi acaba" ?

İster elbet, ister, hem de Türkiye'de konsolosluğu olmadığı halde ...

Allahtan Fahri Konsoloslukları var, onlar da güzel bir web sitesi( http://www.zambiafk.com/ ) hazırlamışlar da, oradan öğreniyorum; pasaportumu bir sürü formalite evrakla ve 40 Euro ile birlikte Berlin'deki konsolosluğa göndereceğimi ...

Ve bir de yaklaşık 3 hafta beklemem gerektiğini ...

Tabi bu 3 hafta boyunca pasaportum olmadığına göre başka bir seyahat de yok !..

Neyseki o kadar sürmeden, kıymetli pasaportum şu değerli vize ile birlikte elime ulaştı :


Bir de Lusaka'ya, Dar Es Salaam üzerinden gidip bir kaç gün de Tanzanya'da gezer dolaşır, hint okyanusuna bir kaç kulaç atarım diyordum, meğer Tanzanya'da bizden vize istiyormuş !...

Şimdi mecburen Johannesburg aktarmalı gidiceğim, sağolsun Güney Afrika Cumhuriyeti vize istemiyor ...

Botswana için Sarı Humma aşısı yaptırmıştım, Zambiya için de Sıtma ( Malarya ) aşısı yaptırsam mı acaba diye düşünüyorum ama öğreniyorum ki oradaki sıtmaya buradaki aşılar fayda etmiyormuş, Zira sıtmaya hiç bir şey fayda etmiyormuş allah, göstermesin...

Sonra bir de böyle durumlarda karşılaşanlar için isterlerse aynı anda 2 pasaport verildiğini öğreniyorum ama artık çok geç ben planımı buna göre yaptım, artık darısı başka vize başvurularına...

Vizesiz, pasaportsuz bir Dünya görebilecekmiyiz acaba Dünya gözümüzle ... 

10 Ocak 2011 Pazartesi

En Meşhur, En Küçük, Vatikan


Papa dahil, toplam 550 nüfuslu, 0,5 kilometre kare yüzölçümlü, yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı bir ülkecik, Vatikan ...


Roma şehir merkezinde, hemen Tevere nehrinin üstündeki muhteşem köprülerden geçer geçmez karşında ...


Benzetmek gibi olmasın, Diyanet İşleri Başkanını, Topkapı sarayına yerleştir, kapıdaki jandarmalara renkli pijamalar giydir, içerde fiyakalı bir iki dua, zikir, sema falan yap, hoop bir anda islam aleminin merkezi, turizm merkezi, kapıda 2 kat fiyatına bilet kes ...
Sadece şeklen tabii, içerik olarak epey farklı ...


Kapı dedim de, Vatikan Müsesinin kapısında, bilet almak için, 2 - 3 saat beklememek için biletinizi buradan alın mutlaka http://mv.vatican.va/3_EN/pages/MV_Home.html sıraya girmeden efendi gibi ve muhakkak bu müzeyi gezin. İlim irfan nereden geldi, Mağaradan çıkan insan evladı uzaya nasıl gitti görün ...


Hrıstiyanlık, resmi, heykeli yasaklamadığı, aksine teşvik ettiği için, özellikle de rönesans devrinde her santimetre kareye bir sanat eseri düşmüş ...


Oda dekorasyonlarını, kilise duvarlarını, hatta tavanlarını ressamlara, heykeltraşlara yaptırmış devrin Papaları ki, özellikle de Mikalenjelo'nun, etinden sütünden iyice faydalanmışlar ...

Çoğunluğu Mikalenjelo tarafından resimlerler dolu muhteşem Sistine Şapeli'nde, ve diğer bir çok ortamda fotoğraf çekmek yasak, ama Türk'e yasak olur mu, ben gizlice çekiyorum tabii... 


Müzeler, genelde hep bir birine benzeyen, ve senin güncel hayatında bir şey ifade etmeyen objeler sergilendiği için sıkıcı olur, itiraf edelim... Oysa Vatikan'da neredeyse her odadan başka bir şey çıkıyor, şaşırıyorsun ....

Ah bir de bu kadar kalabalık olmasaydı ....


Tabi bu kalabalığın nedeni Noel, ve yeni yıl ayini 1 Ocak sabah erkenden başlamış, biz geç kaldık tabii... Biz geldiğimizde Papa, dev ekranda, dünyanın dört bir yanından gelen temsilcileri kutsuyordu Aziz Piedro Bazilika'sında, içeri girebilmek mümkün müydü bilemiyorum ama dışarısı da çok çümbüştü...


Yılbaşında Roma, özellikle de Vatikan gerçekten ilginç bir deneyim ... 

6 Ocak 2011 Perşembe

Her Yol Roma'ya Çıkar mı ?


Her yolu bilmem ama herkesin yolu Roma’ya çıkmış söyliyim, ben böyle bir kalabalık görmedim … Her yer sıra, her yer kıyamet; 7 düvelden, 70 millet ...

Para dağıtsalar bu kadar beklenmez; Vatikan Müzesi için 2 saat, Collessium için 1 saat bekledik...
Yağmur altında, 3 saat bekleyemediğimiz için St. Piedro Bazilikasına giremedik !..
Bir yerde fotograf çektirmek için, hatta Panteon Tapınağı kapalıydı, anahtar deliğinden içeri 10 saniye bakmak için, bile sıra beklemek gerekti ….

Tabi bu kadar adam yanılıyor olamaz, 5 milyon nüfuslu şehre, yılda 50 milyon turist haybeye gelmez ! (Biz, Almancıları, Muhacirleri falan saysak bile toplam 10 milyon turist zor çıkarırız İstanbul’dan...)


İnanılmaz bir yer Roma, çok beylik bir laf ama cidden doğru, her yerden tarih fışkırıyor, kültür taşıyor, sanat akıyor, estetik dökülüyor …


Bilinen, 3 bin senedir, sanatla, mimariyle, müzikle, resimle, heykelle, tasarımla, sporla uğraşmışlar tabi boru değil !
Hatta batının endüstrisi, modası, sanatı, sporu bugün buraya, taa onların sayesinde gelmiştir desek yeridir …


Tabi biraz da popülizm gazı var “Da Vinci Şifresi” ve “Melekler ve Şeytanlar” dan sonra daha da patlamış Roma, özellikle de Vatikan …

Vatikan’ı sonra anlatırım fakat Roma içimizde kaldı, neredeyse her seyahatten sonra olduğu gibi “bi daha gelmek , bi Vespa kiralamak, adam gibi tekrar gezmek lazım” dedik, Zaten adam akıllı yemek yiyip, Est, Est, Est ve Chianti şarap içemedik…
Tavsiye edilen bütün Restoranlar ( Bafetto, Alfredo, Ricci, MonteCarlo yılbaşı dolayısıyla kapalıydı, tabii adamların tuzu kuru … )


Yılbaşı kutlaması ise... çok acayip... Venedik Meydanında dev bir sahne, sahnede Teoman'ın 50 yaş hali Claudio Baglioni, hiç bilmediğimiz şarkılarını, çatapatlar ( ki bazıları bildiğin el bombası gibi, nasıl çatapatsa ?!? ) eşliğinde icra etmeye çalışıyor...

Venedik Meydanın'dan Collessium'a kadar yaklaşık 1 kilometrelik cadde ana baba günü, çatapat atsan yere düşmez !...

Biz tabii, yılbaşında Taksim Meydanı görmüş çocuklar olarak, bu kalabalığın en sonunda, arkamızı 2bin 500 yıllık duvara yaslamış, yine tadını tutturamadığımız, şarabımızı yudumluyoruz, otelden arakladığımız kadehlerden ...


Geçen hafta 3 yaşına giren, Efe’siz, ilk seyahatimizde sağolsun, O da hiç arıza çıkarmamış, uslu uslu “annemler bana oyuncak almaya gitti, gelecekler” diye beklemiş, kuzum...



Kural : Sanat gerçekten lazım... kendin icra et, edemiyorsan, icra edenleri takip et.